Η αρθρίτιδα του ώμου – αν και όχι τόσο συχνή όσο η αρθρίτιδα του γόνατος ή του ισχίου – δεν παύει να ταλαιπωρεί ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών. Παρουσιάζεται με πολλές μορφές:

  • κλασσική οστεοαρθρίτιδα
  • ρευματοειδής αρθρίτιδα
  • μετατραυματική αρθρίτιδα
  • αρθρίτιδα λόγω ανεπάρκειας του μυοτενόντιου πετάλου (χρόνια ρήξη των τενόντων του ώμου)

Όλες οι μορφές έχουν σαν τελικό αποτέλεσμα τον πόνο και τον περιορισμό της κίνησης.
Ο λόγος είναι η μη αναστρέψιμη φθορά των αρθρικών επιφανειών.

image

Θεραπεία για την αρθρίτιδα δυστυχώς δεν υπάρχει. Όταν καταστραφεί πλήρως η λεία επιφάνεια του αρθρικού χόνδρου δεν υπάρχει επιστροφή με τα μέσα τα οποία διαθέτουμε σήμερα. Ακόμα και τα πολλά υποσχόμενα βλαστοκύτταρα για τα οποία τελευταία γίνεται αρκετός λόγος δεν μπορούν να αναστρέψουν την κατάσταση. Αρκετές φαρμακευτικές ή βιολογικές θεραπείες υποστηρίζουν πως καθυστερούν την εξέλιξη της αρθρίτιδας, παρόλα αυτά δεν είμαστε ακόμα σίγουροι καθώς δεν υπάρχουν επίσημα επιστημονικά δεδομένα. Ο ασθενής με την καθοδήγηση του ιατρού μπορεί να δοκιμάσει οτιδήποτε δεν τον βλάπτει και ίσως τον ωφελεί αρκεί να τηρείται μια αναλογία κόστους/αποτελέσματος και το κυριότερο, να έχουν καλλιεργηθεί αληθινές προσδοκίες από τον ειδικό.

Όταν πια η αρθρίτιδα εγκατασταθεί, ο πόνος δεν αντιμετωπίζεται με συντηρητικά μέσα και η κίνηση παρά την φυσιοθεραπεία έχει περιοριστεί, έχει θέση η αρθροπλαστική ώμου. Η αρθροπλαστική ώμου είναι η μέθοδος κατά την οποία γίνεται αντικατάσταση των φθαρμένων περιοχών της άρθρωσης με τεχνητά υλικά με σκοπό να δημιουργήσουμε μια «καινούργια» άρθρωση η οποία θα έχει βελτιωμένη κίνηση χωρίς πόνο.

Τα αποτελέσματα της αρθροπλαστικής ώμου κυμαίνονται από:

  • πολύ καλύτερα σε σχέση με την προ – χειρουργείου κατάσταση έως
  • μια σχεδόν φυσιολογική και ανώδυνη κίνηση του ώμου

Τα αποτελέσματα αυτά εξαρτώνται από τους παρακάτω παράγοντες:

  1. την αρχική πάθηση
  2. την επιλογή του κατάλληλου τύπου αρθροπλαστικής
  3. την σωστή τοποθέτηση των υλικών
  4. το πρόγραμμα μετεγχειρητικης αποκατάστασης

Οι πρώτοι δύο παράγοντες επιτυχίας έχουν να κάνουν με την σωστή διάγνωση και την σωστή ένδειξη του χειρουργείου, δηλαδή με το αν χρειάζεται αρθροπλαστική, και με το τι είδους αρθροπλαστική.

Ο τρίτος παράγοντας επιτυχίας έχει να κάνει με την σωστή χειρουργική τεχνική, την ποιότητα των χρησιμοποιούμενων υλικών της αρθροπλαστικής και την ακρίβεια στην τοποθέτησή τους.

Ακρίβεια στην τοποθέτηση των υλικών σημαίνει ότι τοποθετούνται λαμβάνοντας υπόψιν τις ανατομικές ιδιαιτερότητες του κάθε ασθενή. Με αυτόν τον τρόπο η αρθροπλαστική προσανατολίζεται πιο σωστά γεγονός που συμβάλει στην καλύτερη λειτουργία της νέας τεχνητής άρθρωσης και στην μακροχρόνια επιβίωσή της, να παραμείνει δηλαδή η αρθροπλαστική στην θέση της χωρίς να χαλαρώσει για όσο το δυνατόν περισσότερα χρόνια.

Τον τρόπο για να επιτευχθεί η απόλυτη ακρίβεια προσφέρει μία νέα μέθοδος κατά την οποία χρησιμοποιώντας την αξονική τομογραφία και ειδικό λογισμικό «παίρνονται τα μέτρα» της άρθρωσης του ασθενούς και κατασκευάζονται εξατομικευμένοι οδηγοί σε τρισδιάστατο εκτυπωτή. Οι οδηγοί αυτοί βοηθούν τον χειρουργό να περιορίσει στο ελάχιστο το σφάλμα στον προσανατολισμό και την τοποθέτηση της αρθροπλαστικής κατά τη διάρκεια της επέμβασης.

Ο τέταρτος παράγοντας επιτυχίας της αρθροπλαστικής του ώμου είναι η φυσιοθεραπεία – κινησιοθεραπεία. Δεν είναι υπερβολική η παραδοχή ότι η σωστή εκτέλεση ενός κατάλληλου προγράμματος είναι εξίσου σημαντική με μία πετυχημένη χειρουργική επέμβαση. Θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στην θεραπεία μέσω της ενεργητικής και παθητικής κινητοποίησης των αρθρώσεων καθώς και ειδικών τεχνικών και χρήσης μηχανικών οργάνων επιτυγχάνοντας αύξηση του εύρους κίνησης, ενδυνάμωση, βελτίωση της αντοχής και της ιδιοδεκτικότητας, αύξηση της ελαστικότητας – διατατικότητας, βελτίωση του συντονισμού και της ισορροπίας έτσι ώστε ο ασθενής να επανεκπαιδευθεί και να αξιοποιήσει στο έπακρο τις δυνατότητες της «νέας» του άρθρωσης. Χρειάζεται λοιπόν η αγαστή συνεργασία μεταξύ του ασθενούς, του ιατρού και του φυσιοθεραπευτή καθώς και το κατάλληλο εξατομικευμένο πρόγραμμα φυσιοθεραπείας.

Οι τύποι των αρθροπλαστικών που έχουμε στην διάθεση μας είναι τέσσερις: η κλασσική ημιαρθροπλαστική, η αρθροπλαστική επιφανείας,  η ανατομική αρθροπλαστική και η ανάστροφη αρθροπλαστικη. Η επιλογή ανήκει στον ειδικό και εξαρτάται κυρίως από την αρχική πάθηση, την ηλικία και τις δραστηριότητες του ασθενούς.

1. Η κλασσική ημιαρθροπλαστική χρησιμοποιείται κυρίως σε συντριπτικά κατάγματα σε νέους ασθενείς όταν δεν είναι εφικτή η οστεοσύνθεση. Η μέθοδος αυτή επιλέγεται συνήθως διεγχειρητικά όταν εξαντληθούν όλες οι προσπάθειες διατήρησης της βραχιονίου κεφαλής του ασθενούς.

image

2. Η ημιαρθροπλαστική επιφανείας – τύπου Copeland – σε νέους ασθενείς με άσηπτη νέκρωση της κεφαλής, οστεοαρθρίτιδα ή ρευματοειδή χωρίς όμως σημαντική προσβολή της ωμογλήνης. Έχει το πλεονέκτημα ότι η αφαίρεση του οστού είναι ελάχιστη σε σχέση με τις άλλες αρθροπλαστικές άρα αφήνει αρκετό οστικό υπόβαθρο σε ενδεχόμενη αναθεώρηση σε μεταγενέστερο χρόνο αλλά και το μειονέκτημα ότι δεν ελέγχει τον πόνο τόσο αποτελεσματικά όσο η ολική ανατομική αρθροπλαστική. Για τον λόγο αυτό είναι πολύ σημαντικό να γίνει κατάλληλη επιλογή ασθενούς και να τεθούν οι σωστές ενδείξεις.

image

7

8

(Ασθενής 45 ετών με οστεοαρθρίτιδα ώμου αλλά χωρίς προσβολή της ωμογήνης)

3. Η ολική ανατομική αρθροπλαστική ειναι το gold standard για όλες τις αρθρίτιδες του ώμου με άθικτο μυοτενόντιο πέταλο ενώ αν τοποθετηθεί σωστά και ο άρρωστος ακολουθήσει κατάλληλο πρόγραμμα φυσιοθεραπείας, τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά.

image

(Ασθενής με οστεαρθρίτιδα ώμου και αντιμετώπιση με νεότερης γενιάς ανατομική αρθροπλαστική)

4. Η ανάστροφη αρθροπλαστική έχει πλέον αρκετές ενδείξεις. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συντριπτικά κατάγματα ασθενών μεγαλύτερης ηλικίας, σε αρθρίτιδα λόγω ανεπάρκειας του στροφικού πετάλου – Rotator Cuff Arthropathy καθώς και σε περιπτώσεις ασθενών με μη επιδιορθώσιμη ρήξη του μυοτενόντιου πετάλου, πόνο και περιορισμένη κίνηση.

image

(Ασθενής 70 ετών με μη επιδιορθώσιμη μαζική ρήξη μυοτενοντίου πετάλου και αντιμετώπιση με ανάστροφη αρθροπλαστική)

(Ασθενής με παλαιό χειρουργηθέν κάταγμα κεφαλής βραχιονίου και κατάληξη σε άσηπτη νέκρωση. Αντιμετωπίστηκε με αφαίρεση των υλικών και ανάστροφη αρθροπλαστική)

Σε κάθε περίπτωση έχει μεγάλη σημασία να τεθεί η σωστή ένδειξη, να επιλεγεί το κατάλληλο υλικό και να καλλιεργηθούν ρεαλιστικές προσδοκίες στον ασθενή.